Tộc ước (dự thảo)

I. MỤC ĐÍCH Ý NGHĨA

- Nhà nước có Hiến pháp và pháp luật, làng có hương ước, Họ có tộc ước. Họ Hồ ta, chưa có tộc ước bằng văn bản, đời truyền đời về gia phong, gia lễ, hàng thứ tộc trưởng, trưởng chi, trưởng phái thờ cúng tổ tiên, ngày giỗ tổ, lễ nghi, kính lão trọng thọ, uống nước nhớ nguồn, đã được đời này qua đời khác thực hiện và giữ gìn.

- Nhằm nâng cao vai trò tộc họ góp phần vào việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, tạo ra môi trường văn hóa lành mạnh để mỗi con người, mỗi gia đình, gia tộc phấn đấu rèn luyện ngay trong cộng đồng dân cư và chi nhánh tộc họ của mình.

- Xây dựng Tộc họ văn hóa nhằm bảo vệ và phát huy truyền thống của gia tộc, giáo dục con cháu ý thức hướng về cội nguồn, sống có nghĩa tình, tôn trọng tôn ti, thượng hạ, đạo lý gia phong và sự bền vững của dòng tộc.

II. QUY ĐỊNH CHUNG

1. Tất cả thành viên trong họ Hồ, Phường Hải Thành, TP Đồng Hới, Tỉnh Quảng Bình, làm ăn ở quê, ở mọi miền của Tổ quốc hay ở nước ngoài, là trai, dâu, gái họ đều phải gương mẫu thực hiện và giáo dục con cháu giữ gìn gia thất, gia phong, truyền thống: "Cha, Mẹ hiền từ, con trung hiếu, cháu thảo hiền", nuôi con khỏe dạy con ngoan: Là công dân tốt.

2. Tộc trưởng là trưởng của phái cả, chi cả. Tộc trưởng qua đời, con trưởng thay thế, con trưởng mất, cháu trưởng thay thế. Nếu tộc trưởng không có nhân đinh kế thế, sau khi qua đời, người lên thay phải là em trai tộc trưởng, em trai tộc trưởng từ trần, con cả lên thay, nhưng phải có năng lực, uy tín, tâm huyết với việc họ, được hội đồng gia tộc và trong họ nhất trí cao. Người nhận chức tộc trưởng phải sắm lễ đến từ đường kính cáo Tổ Tiên, hứa trước anh linh Tiên Tổ và trong họ hoàn thành tốt chức năng nhiệm vụ của người tộc trưởng. (Có thể bình bầu?)

3. Hội đồng gia tộc gồm: Tộc trưởng, trưởng các phái, các vị thúc phụ có uy tín, năng lực, có điều kiện, sức khỏe, thời gian, được thành viên trong họ giới thiệu tham gia hội đồng gia tộc.

4. Tộc trưởng và hội đồng gia tộc giữ vai trò hết sức quan trọng trong việc họ. Muốn tỏ rõ lòng thành kính với Tổ Tiên, trước hết tộc trưởng và các thành viên hội đồng gia tộc phải dân chủ, đoàn kết thương yêu, quý trọng nhau, hoàn thành tốt mọi công việc của dòng họ.

5. Là con, cháu họ Hồ, ở bất cứ đâu, làm công việc gì cũng phải luôn giữ gìn truyền thống văn hóa, con người thanh lịch. Khi dòng họ tổ chức tế xuân - giỗ Tổ - đi mừng thọ - đi đám, hiếu hỉ, không uống rượu say, không mất đoàn kết trong và xung quanh khu vực tổ chức sự kiện.

6. Dạy bảo, khuyên răn con cháu chăm ngoan học giỏi, không mắc các tệ nạn xã hội.

III. QUY ĐỊNH CHI TIẾT HÀNG NĂM

1. Mừng thọ:

Trải qua bao đời nay, ở nước ta nói chung, dòng họ ta nói riêng đã có phong tục “kính già, trọng lão, trọng hàng trên” là nét đẹp truyền thống của nền văn hóa dân tộc, của dòng họ. Các cụ cao niên đối với công việc của họ rất quan trọng, đối với dòng tộc, các cụ là bậc tôn trưởng, có ảnh hưởng, có uy tín, các cụ nói mọi người hưởng ứng, các cụ làm con cháu làm theo. Những thành quả của dòng tộc, các cụ nối tiếp nhau gìn giữ, tu tạo ngày một khang trang, thế hệ sau phải tôn kính quý trọng, có trách nhiệm và bổ phận quan tâm đến thế hệ trước, các cụ đến tuổi 70 – 80 – 90 – 100 và trên 105 tuổi, phải tổ chức chúc mừng thọ các cụ chu đáo.

2. Thăm hỏi:

Hội đồng gia tộc họp, bàn bạc, thảo luận và thống nhất quyết định tổ chức thăm hỏi động viên các thành viên nội, ngoại trong họ không may ốm đau, hoạn nạn phải đi viện hoặc các trường hợp cô đơn hoàn cảnh khó khăn đặc biệt, các cụ hàng cao, cao niên không đi lại được. Hội đồng gia tộc đại diện dòng họ tổ chức đến thăm hỏi, động viên.

Quà mừng thọ, thăm hỏi căn cứ ngân quỹ, thời giá và từng trường hợp giao cho Hội đồng gia tộc quyết định.

 3. Khuyến học khuyến tài:

- Hàng năm tổ chức khen thưởng cho các cháu chăm ngoan hiếu học, học giỏi, các cháu nghèo vượt khó, các cháu đỗ lớp 10, trung cấp, cao đẳng, đại học, đi du học, nghiên cứu sinh ở nước ngoài…

- Xây dựng gia đình Khuyến học khuyến tài, cả dòng họ K.H.K.T.

 4. Việc hiếu:

Khi gia đình có người từ trần, đại diện gia đình cần báo tộc trưởng và Hội đồng gia tộc. Tộc tưởng và Hội đồng gia tộc phái điều nhân lực, địa điểm tập trung, thời gian đi phúng viếng...

5. Gia phả: Cứ 5 năm 1 lần, Hội đồng gia tộc ghi bổ sung vào gia phả các thành viên mới sinh - dâu mới & ngày tháng năm của những thành viên qua đời; cập nhật thông tin gia phả trực tuyến để thuận tiện theo dõi.

 IV. CHỨC NĂNG NHIỆM VỤ TỪNG THÀNH VIÊN

1. Tộc trưởng:

Vai trò tộc trưởng hết sức quan trọng trong mội công việc: phục hồi, phát triển, xây dựng, duy trì, lễ nghi, tế tự, gia phả, phú úy, tu tạo, bảo vệ từ đường, đối nội, đối ngoại,…song dù Họ có tộc trưởng nhiệt tình, năng lực nhưng cũng không thể điều hành hết mọi công việc. Vì vậy, tộc trưởng phải chủ động, kết hợp chặt chẽ với Hội đồng gia tộc để điều hành việc họ.

 Trong họ có thành viên qua đời, tộc trưởng đến hỏi thăm, chia buồn, tham gia bàn công việc và chỉ dẫn hiếu chủ về gia lễ. Tộc trưởng không làm chủ lễ các đám hiếu.

2. Hội đồng gia tộc:

- Cơ cấu gồm: Tộc trưởng, trưởng các phái, các cụ hàng thúc phụ nhiệt tình, có sức khỏe & năng lực, là ủy viên Hội đồng gia tộc phải có uy tín với anh em con cháu trong dòng họ.

- Hội đồng gia tộc đại diện cho tập thể họ, bầu ra ban thường vụ, trưởng, phó ban hội đồng và trưởng, phó các tiểu ban: tài chính, lễ nghi, hiếu tộc, kiến thiết.

- Bầu trưởng, phó ban và thành lập các tiểu ban phục vụ giỗ tổ. 

3. Các ông, bà trưởng phái – là ủy viên Hội đồng gia tộc:

- Trực tiếp chỉ đạo trong phái thực hiện công việc được Hội đồng gia tộc giao. Đôn đốc, cắt cử người tham gia các tiểu ban phục vụ cúng tổ, đi phúng viếng, tiễn đưa người từ trần theo sự phân công.

- Theo dõi sinh, kết hôn, từ trần trong phái, ghi vào gia phả của phái theo hướng dẫn.

- Trong phái có thành viên nội, ngoại ốm nặng hoặc tai nạn rủi ro phải đi viện, kịp thời báo cho tộc trường và Hội đồng gia tộc để tổ chức đến thăm hỏi, trao quà và động viên kịp thời.

4. Các tiểu ban:

4.1. Tiểu ban tài chính: gồm 1 thư ký, 1 thủ quỹ, quản lý tiền bạc, ghi chép chính xác các khoản thu – chi; hàng năm tổng hợp thu – chi, thừa thiếu báo cáo HĐGT và cả họ hàng năm.

4.2. Tiểu ban lễ nghi: chịu trách nhiệm huy động, bố trí người để bài trí, dọn vệ sinh… tại các sự kiện trong năm.

4.3. Ban hiếu tộc: khi nội, ngoại có người từ trần, hiếu chủ có lễ kính cáo Tổ Tiên và mời Họ đến phúng viếng, trưởng tiểu ban hiếu tộc cử người biết văn điều, đọc văn và phân công làm các việc trả nghĩa, phúng viếng, phát phục, cúng cơm, tuần đêm (theo gia lễ).

V. XÂY DỰNG QUỸ

   Xây dựng quỹ họ là nghĩa vụ, trách nhiệm của tất cả mọi thành viên trong họ, đóng góp quỹ họ để phấn đấu cho sự công bằng đối với việc tu tạo, xây dựng, bảo tồn thành quả mà Tổ tiên gây dựng lên để lại cho muôn đời con cháu Tổ thừa hưởng.

   Đóng góp quỹ họ để mua sắm tế khí, vật dụng, đèn nhang, mừng thọ, thăm hỏi, lễ tết, …

   Đinh họ từ 18 đến 69 tuổi phải có trách nhiệm đóng góp xây dựng quỹ họ. Các cụ từ 70 tuổi trở lên tùy tâm tiến cúng.

VI. QUYỀN LỢI VÀ NGHĨA VỤ

   Tộc trưởng ngày xưa có ruộng hương hỏa, họ lớn có ruộng hương hỏa của họ lơn, họ nhỏ có ruộng hương hỏa của họ nhỏ, từng gia đình giàu hay nghèo, người con trưởng đã có phần hương hỏa do bố, mẹ để lại hoặc ghi trong chúc thư, hàng năm lấy tiền thóc tô mà sắm lễ giỗ, lễ tết … Vì vậy hương khói không bao giờ dứt, quyền lợi đi đôi với nghĩa vụ. Ngày nay ruộng đất thuộc sở hữu toàn dân, do nhà nước quản lý, nên ruộng hương hỏa của dòng họ không còn nên của việc họ cả dòng tộc đều phải có trách nhiệm đóng góp, tiến cúng. Tộc trưởng và HĐGT điều hành, cả họ đều có quyền và nghĩa vụ thực hiện.

   Bản thảo tộc ước đã được HĐGT thông qua hồi … giờ ngày … tháng … năm … (20…) tại nhà ông …………… Bản tộc ước đã được tất cả thành viên trong họ nhất trí cao.

……………, ngày … tháng … năm …

TM. HỘI ĐỒNG GIA TỘC

Tộc trưởng đã ký

Hồ ………………….